Aad Slech
Aad SlechAad Slech

A. Slegh, Texels eerste beroeps melkrijder sinds 1924. Begonnen met een T Fordje voor de melkfabriek van Den Hoorn, wat uitgroeide tot vrachtwagens
vol bussen naar de
melkfabriek "De Eendracht".  Later nam zoon D. Slegh het melkrijden over.


p hinP.Hin "Eendekooi" handmelken

handmelken
W Bakker "Breemhoeve"
handmelken in het land
melk2
W.Bakker "Breemhoeve"

veeger rozendijk
De trots van M.Veeger Rozendijk

smit smitsweg
A.Smit-Maas Smitsweg
 melkmachine
Comil melkmachine. De zuiger was de pulsator, en de melkbus was de ketel die onder vacuum stond. S Zijm
 "Maria Hoeve"

melkketel
  Melken met de melkketel op de grupstal
Melk op Texel

Van oudsher worden er koeien op Texel gemolken.
Rond 1900 waren er meerdere kleine melkfabriekjes over het eiland verspreid.

Boeren van Melkfabriek "De Samenwerking" uit Eierland waren de grondleggers voor de bouw van een moderne melkfabriek.
In maart 1930 word de eerste melk aangeleverd aan deze nieuwe Melkfabriek cv "De Eendracht", die halverwege Den Burg en Oudeschild is gebouwd.Hier werd kaas en boter gemaakt.

In 1946 nam "De Eendracht" de laatste kleine melkfabriek van Texel over. Dit was "De Onderneming" uit Den Hoorn.
Vanaf toen was er nog maar één melkfabriek op Texel.

In 1961 leverde 415 boeren, 16 miljoen liter melk aan de fabriek.
Een snelle rekensom leert ons dat dat gemiddeld zo'n 38.500 liter melk per bedrijf per jaar was.
 Dat zijn nog geen 3 bussen (40 liter) per dag.(in vergelijking met nu: Gemiddeld 500.000 liter melk per bedrijf,zouden 34 melkbussen per dag per bedrijf zijn geweest )

In 1969 is er een grote fusie tussen verschillende melkfabrieken in Noord-Holland en ontstaat er een onderneming die
"cv Noord Holland" gaat heten.
Ook de "Eendracht" heeft zich bij "cv Noord Holland"  aangesloten.

In augustus 1970 word de eerste melktank op Texel geplaatst, bij de familie Hoedjes aan de Postweg. De melk werd opgehaald met een RMO, een rijdende melk ontvangst. Oftewel, een tankauto.
Deze RMO had een tankinhoud van 9000 liter.
Eén November 1977 wordt het bussen tijdperk afgesloten, en moet elke boer een melktank hebben. Een aantal boeren zag dit niet zitten en stopte met de koeien.

In 1980 fuseert "cv Noord Holland" met "CMC Melkunie" en gaat "Melkunie Holland" heten.

11 Juni 1987 word de Texelse melkfabriek "De Eendracht" gesloten. Tot spijt van heel Texel. Sindsdien gaat de Texelse melk naar de overkant, naar de kaasfabriek in Lutjewinkel waar er Noord Hollandse kaas van word gemaakt.
Later volgt er nog een fusie met Campina en daarna nog met Friesland Foods.
Alle Texelse boeren zijn lid van Campina, welke ondertussen een grote wereldspeler op de zuivelmarkt is.

Als 6-7  jarig jongetje hielp ik m'n vader al met de koeien.
De melkketels in elkaar zetten, want die werden na iedere melkbeurt uit elkaar gehaald om schoon te maken. Slangen los, pulsator eraf en de melkklauw werd in een rekje met een omgekeerde fles met chlooroplossing erboven opgehangen.
 En dat alles moest ook weer in elkaar gezet worden. Leeg kon ik de ketels net tillen, en naar de eerste koe brengen. Ik mocht met m'n vaders hulp wel eens proberen een melkstel onder de koe te hangen. Dit viel niet mee met m'n kleine handen. Te klein om de slangen dicht te houden, en daardoor valse lucht zuigen en alles weer op de grond. Ondertussen wat hooi en stro opzuigend.

 We hadden een "melkwagentje" waar 8 bussen op stonden.
Die ging mee op de achtergang in de grupstal. De theems op de bus, een soort van trechter met papieren filter erin. Als de koeien gemolken waren moest dat melkwagentje met de volle bussen  naar de weg, want de melkauto kwam zo. Dat moest ik ook wel doen. Maar ons erf was wat "gaterig" dat wil zeggen dat ik regelmatig vast stond met het melkwagentje en m'n vader moest dan helpen.
Soms gingen we op zondag een ijsje halen op de haven, en dan kwamen we over de Redoute. Bij de boerderij "Oedelem" stond dan zo'n zelfde melkwagentje met bussen boven aan de dijk. Ik vroeg me af hoe ze die naar boven kregen. Zeker als er wat sneeuw was gevallen. Ik fantaseerde van een hele sterke boer of misschien het paard ervoor...

Eén keer ben ik samen met m'n vader mee geweest met Dick Slegh de melkrijder. Bussen ophalen bij andere boeren en dan naar de fabriek. Bij Kikkert van de Driehuizerweg molken ze in een schapenboet middenin het land. Ze kwamen met het melkwagentje met bussen achter de trekker aanrijden.
 Dat maakte best indruk, want wij hadden nog geen trekker.
Dat wou ik ook wel.

In de fabriek werden de bussen achter elkaar op een lopende band gezet. De laatste bus van elke boer had een zwarte rand. Dit was de herkenning van een bus die misschien niet helemaal vol was. De bussen gingen achter elkaar, deksel eraf, en een mooi mechanisme draaide de bus op z'n kop zodat de melk in een bak kwam. Dan gingen ze over een sproeier en kwamen ze weer terug bij de melkauto, die de lege bussen weer terug naar de boeren moest brengen.
Toen ik 7 was kwam er bij ons een melktank en melkleiding en waren de melkketels en de melkbussen niet meer nodig.

Anton


========================================================================================================================

Zelfbinder
Klaas Lap met drie paarden voor de Massey-Harris zelfbinder nabij de Oude Weg/ Rommelpot bij Den Hoorn.
Op de achtergrond de duinen, en rechts het begin van het bos.
Deze foto zal eind jaren 40 gemaakt zijn, omdat Klaas zijn eerste trekker in 1950 kocht.
Met dank aan Fam. Lap.
======================================================================================================================
Als hobbyploeger was ik nieuwsgierig naar de history van de Texelse ploegwedstrijden.
Klaas Eelman, de winnaar van de eerste ploegwedstrijd ooit op Texel, kan hier mooi over vertellen.
Mijn verhaal van het interview met een hand vol foto's heb ik naar de redactie van de Pionier gestuurd, het landelijke clubblad van de OTMV.
In de Pionier nr 1 - 2013 stond een door de redactie ingekorte versie met één foto op slechts één pagina.
Hieronder het complete verhaal met de bijbehorende foto's:
klaas eelman




Klik hier voor groot formaat











Met dank aan Klaas Eelman.
=======================================================================================================================
Deze keer een dia serie die ik van Jan Koolhof gekregen heb. Dhr. Koolhof werkte vanaf 1972 bij de bedrijfsvoorlichting op Texel, en maakte in zijn werk door de jaren heen veel dia's. Ook zijn voorganger, Cor van Groningen maakte al dia's. Onderstaande plaatjes komen dan ook uit de tijd dat Dhr. van Groningen landbouw voorlichter op Texel was. Veel dia's geven een beeld van de vernieuwing en opkomende mechanisatie weer.
Ten tijde van de "Streekontwikkeling Texel", die van 1960 tot 1966 plaats vond, waren er premies op "voorbeeld projecten" aldus de Texelsche Courant.
Het lastige, maar ook weer uitdagende van deze serie is, dat vaak niet bekend is wie en waar het was. Vele mensen hebben mij geholpen om informatie bij de plaatjes te krijgen. Bij enkele foto's is dat tot op heden nog niet gelukt. Als iemand nog informatie heeft, dan hoor ik het graag.
aardappels planten nuffield

Aardappelen planten gebr van Heerwaarden. 2e van links is Cor van Groningen de landbouwvoorlichter
In de tijd van de streekontwikkeling werd oa. premie gegeven op de aanschaf van poterbakken.
25% van het aanschaf bedrag werd vergoed.
Op heel Texel betrof het al snel 10.000 stuks!

De bovenstaande trekker is een Nuffield, waarschijnlijk een 4DM.
De aanaarder heeft een aangedreven freesje die voor losse grond zorgde.
Wie en waar dit precies is, is nog niet bekend.






stekbietenzaadstekbietenzaad







Hier is Louw Stro van boerderij
"De Halm" bezig met oogsten van
stekbietenzaad in 1968 met een MF 35.





david browndavid brown
Nico Bakker van hoeve "Margriet" met een David Brown 25D omstreeks 1970. De vader van Nico kocht deze trekker, nadat zijn zoon Tinus verongelukt was met paard en wagen. (1959)
Achter de trekker een ruiterdrager om hooi uit het land te halen. In de schuur kun je een glimmende pijp zien. Dit is de pijp van het "hooikanon" dat het hooi het hooivak in blies. Deze David Brown is nog altijd bewaard gebleven, en staat nog steeds op hoeve "Margriet".

schoffelen
diepfrezen



Van bovenstaande foto is de eigenaar, chauffeur en lokatie nog niet bekend.
De trekker betreft een 4 cilinder Mc Cormick D serie van na 1960, met voorop een schoffel in een graanveld
"Loonbedrijf Texel" met eenFiat Som 60 aan het diepfrezen voor boomaanplant op "Hoeve Madura" Deze frees kon tot zo'n 60 cm. diep.




aanaardenaanaarden



Ab Dros van boerderij
"De Volharding" aan de Hoofdweg Met een Mc Cormick aardappels aan het aanaarden \ opruggen. Dhr. Dros is jaren voorzitter geweest van de "Vereniging van Bedrijfs voorlichting Texel"










voorladervoorladervoorlader
Piet Wim Roeper van boerderij "Ora et Labora" met een Mc Cormick 323 met voorlader en pakjes klem hooi ophalen.
Op de laatste foto is de Mc Cormick pers ook nog te zien!

Met dank aan Jan Koolhof voor de dia's, en iedereen die geholpen heeft met de informatie .
. ====================================================================================================================== drainerendrainerendrainerenDraineren
Via internet kwam ik in contact met Steven, wiens vader al 35 jaar bij Gebr. Van Kessel uit Gelderland werkt.
Steven stuurde foto´s op van draineren in 1957 en 1960  op Texel, en gaf er uitleg bij.
Ik wist nooit beter dan dat de aarden buizen er met de hand in gespit werden, dus dat was voor mij een complete verrassing.
De basis voor de draineermachine is een Farmall Super BMD diesel van 55 pk.
Deze trekker hebben ze verlengd door er een andere achteras achter te maken. Op de foto kun je de ketting aandrijving vanaf  de originele as zien.  De dubbele wielen zijn voorzien van een soort sneeuwkettingen voor meer grip.
Het draineren ging als volgt: De kettinggraver maakte een gleuf en direct daarachter zat een grote slof. Aan de bovenkant van de slof begon een goot waar een tweede man handmatig de aarden buizen verticaal opstapelde. Door het gewicht en het vooruit rijden verlieten de buizen de slof onder in de gleuf. Een paar man stortten een laagje turfmolm op de buizen, om verzanden te voorkomen, en dan kwam er een bulldozer achteraan om de sleuf dicht te schuiven. De machine kon 150 meter per uur draineren.
De machinist ( je kon al niet meer spreken van chauffeur met zo´n machine) zat met z´n stoel boven op de slof.  De besturing was met kabels en stangentjes verlengd naar achteren zodat van daar de trekker gereden kon worden.
De diepte werd uitgezet met zichtpalen. Dit waren salonstokken met dwarslatjes eraan die de hoogte aangaven. De machinist had een ijzeren strip voor zich, en door daar over heen te kijken richting de salonstokken, kon de machinist kijken of hij op de juiste diepte zat.
De machinist ging zelf met stoel en al mee omhoog of omlaag. Zo kon hij puur op het zicht de buizen op de juiste hoogte leggen.
Voorop de trekker zat een lier die met behulp van staalkabels en katrollen de machine achterop kon heffen.

In de Texelse Courant van 7 januari 1959 kwam ik een artikel tegen over dezelfde machine, die in polder Het Noorden een opdracht had gekregen om 100 ha te draineren.draineren
Een deel van het artikel:

Polder het Noorden wordt machinaal gedraineerd
Buizennet groeit 150 meter per uur. Dit werk word uitgevoerd door de firma gebr. Van Kessel uit Geldermalsen, die zich gespecialiseerd heeft op het gebied van de moderne draineermethoden. De buizen komen 1-1,10 meter diep in de grond te liggen, soms- en dat hangt helemaal van de ligging van het terrein ten opzichte van de polderwaterniveau af- wel anderhalve meter diep. Per uur wordt een baan van 150 meter gedraineerd, d.w.z. bij winterdag, want bij zomerdag kan men nog vlugger opschieten. Dit werk omvat voorts een team van zes man. De sleuf word naderhand door een bulldozer gedicht.
Gebroeders Van Kessel hebben jaren lang op Texel gedraineerd.
De onderstaande foto´s zijn zo´n 25 jaar later, omstreeks 1985 in ´De Westen` genomen.

drainerendrainerendraineren
Als je de machines vergelijkt zie je dat: De trekker is vervangen door een rupsvoertuig. De lier met staalkabels door hydrauliek De zichtstokken door een laser. De aarden buizen door een rol ribbeldrain Maar het principe,dat is nog precies hetzelfde!

Met dank aan Steven voor de oudste foto´s en de uitleg,  De Texelse Courant voor het artikel en Cor Zijm voor de nieuwste foto´s
=======================================================================================================================
hooidriewielderkardriewielderkar
Deze keer hebben we foto's uit het archief van de familie Kuip van  "Op Ruimte" aan de Westerweg.
Deze Ford Majoor is de tweede trekker op het bedrijf. De eerste was een Farmall M maar daar was helaas geen foto van. De kipwagen achter deze Ford is een zgn. Texelse "driewielder koar"
Deze paarden koar is in 1957 gemaakt door timmerman Piet Eelman uit de Koog. Het zal één van de laatst gemaakte zijn geweest, die meteen al op een vrachtwagen as op luchtbanden stond. Het voorste wieltje kwam van een vliegtuig.  Deze koar liep zo licht dat je 'm op de weg "met de teugel mee kon nemen" De rem die erop zat was dan ook wel nodig.
Later toen de trekker kwam heeft Jan Kiljan, de Smid uit Den Burg, het voorwiel vervangen door een trekhaak.
Met opzetschotten erop kon je een hele grote vracht bieten uit het land halen! Iets wat met de gewone driewielder karren op houten wielen zeker niet lukte.
De middelste foto is van 1965, en de rechtse met de jeugd erop is gemaakt in 1976.
Deze koar is nog altijd bewaard gebleven, en via via bij de familie Bakker van "Westerheem" terecht gekomen. Op shows is ie nog regelmatig te bewonderen klik hier

bollenrooienbollenrooienFord majoor














Voor de bollenrooier moest een trekker die heel langzaam kon rijden. Deze Majoor werd voor dat doel voorzien van een kruip-bak. De trekker moest daarvoor door de midden, en de kruipbak werd er tussen geschroefd. De Majoor werd hierdoor een stukje langer.
Aan alles komt een eind, en op 18 oktober 1971 vertrekt deze Ford Majoor op de vrachtauto van Blaauboer en Kossen uit Schagen. De opvolger is een Ford 4000 die nog steeds op het bedrijf aanwezig is.
Met dank aan de familie Kuip "Op Ruimte"
========================================================================================================================

archief texelse courant




28 mei 1956 organiseerde Dros'Smederij een bijzondere show van Mc Cormick Farmall's :

uit Amerika de Farmall 100.
uit Frankrijk de Farmall FC

uit Engeland de Super BMD en de Super BWD-6.

en uit Duitsland de eerste type's van de
D serie : de d320 en de d430 .

Met dank aan het archief van de Texelse Courant

Archief Texelse courant
======================================================================================================================
mc cormick d 217
Op de foto hiernaast zit Cor Witte op het spatbord en zijn zwager achter het stuur van de Mc Cormick d217.
Deze Mc Cormick is in 1958 gekocht bij Dros'Smederij in Eierland,  en het is de eerste trekker op boerderij "De Nes"
De witte balk voor de trekker was voor een Lely hark. Deze hing op twee punten aan de balk, en had vooraan één zwenkwiel. Vooral langs de slootkanten was het een levensgevaarlijk ding. 

Als dat wieltje in een schuine kant reed, kreeg je hem er niet makkelijk weer op, en kon zo de hele trekker richting sloot gaan.
Dit was ook de reden dat er al snel een Vicon acrobaat voor in de hef aangeschaft werd, zie de foto. Dat ging een stuk beter.
De maaibalk aan de trekker, dat was al een hele verbetering ten opzichte van het maaien met paarden, wat Cor ook nog gedaan heeft.


Zwak punt van deze was dat de bouten van de ophanging een paar keer gebroken waren, en dan moesten de bout stukken uit het gietijzeren huis gepeuterd worden.
Deze trekker is na een jaar of 5 ingeruild voor een grotere.
Cor, die een echte koeien man is, weet de types van hun volgende Mc Cormick's niet meer, maar noemt wel de pk's op van de trekkers die volgden.





weide wagenmelkbussen
Melken op "De Nes" Cor, die met z'n handmelkdiploma op zak de boerderij overnam, had al spoedig een melkmachine.
Dit was een Alfa Laval vacuumpomp met vacuumleiding en melkketels, geleverd door de Fa. Rentenaar uit Oosterend.
s'Winters hing de vacuumpomp in de grupstal in de stolp. Zomers verhuisde de vacuumpomp mee naar de weidewagen, en werd met een verlengsnoer van stroom voorzien. (220 v.)
Dit ging zo totdat ze in 1968 (!) de eerste ligboxenstal van Texel lieten bouwen, met een 2x3 visgraat melkstal.


Met dank aan Cor Witte "De Nes"
=======================================================================================================================
claas combine
                                    1963, Combinen met de nieuwe Claas combine van de Familie Kuip "St. Jozef". Op de trekker zit Chiel Kuip, en Ben Boogaard is aan
                                    het opzakken. De rode David Brown 950 is nieuw gekocht bij Rentenaar in Oosterend, die toen dealer was. Deze Claas combine is in
                                    1963 gekocht bij "Dros Smederij" in Eierland, en een kleine stationaire dorsmachine met stro pers is toen ingeruild.

combinecombine invoercombinecombinelossen

4 jaar is er met de opzakinstallatie gewerkt, en toen is er een, door een overkants bedrijf vervaardigde graantank, op geplaatst. Deze tank gaf nogal wat problemen met lossen, al werd het na vele aanpassingen wel beter.
 Een paar jaar later werd er eenzelfde combine uit de Wieringermeer aangeschaft.
Hier was al eens een originele Claas graantank op geplaatst. Van twee combine's werd toen één goeie gemaakt.
Bij een mooi droog staand gewas lag de capaciteit op zo'n 4 ha per dag, maar er waren ook genoeg dagen dat het bij 2 ha bleef. De afvoer van het graan ging met twee vierwielige wagens, die van een droogventilator waren voorzien, en elk zo'n 5 ton konden hebben.

Zo konden ze de oogst van de dag meteen zelf drogen, en de volgende dag naar Keyser en Co in De Waal, of de LTB in Oudeschild brengen. In De Waal was een speciale kiepbrug waar de 4 wieler op kon, en in Oudeschild hadden ze een soort grote krik die onder de voorste as geplaatst werd, en zo de wagen leeg kiepte.
Chiel ging verder in de bollen, en broer Niek in de akkerbouw.
Niek heeft tot halverwege de jaren 80 met deze combine gedorst, met de witte David Brown 990 ervoor.
Daarna is de combine een paar keer van eigenaar gewisseld, maar nog steeds bewaard gebleven.
Helaas heeft deze Claas combine in 2010 het eiland Texel verlaten, echter niet als oud ijzer, maar voor de hobby. 
(De oplettende kijker kan zien dat zowel de kleurendia's als de zwart/wit foto beide naast "St.Jozef" gemaakt zijn, maar wel zo'n 20 jaar later.)


Met dank aan Chiel Kuip (verhaal en zwart wit foto) en Cor Zijm (kleurendia's)
======================================================================================================================= ansicht
ansicht






Hieronder een serie foto´s gekregen
van MaartenVeeger van de Rozendijk.

De linker foto van het diepploegen is ooit als ansichtkaart uitgebracht.
De achterkant  hebben we ook maar geplaatst met de waardevolle informatie
erop. Augustus 1938
Gerard Veeger rechts naast de
paarden, op 18 jarige leeftijd.




ploegenploeg en eg






Mijn vader (Gerard) teelde vroeger veel graan, verteld Maarten Veeger. "Links is ploegen met het huis van Wolkers op de achtergrond, en rechts mijn vader achter de ploeg in de jaren 40"






schoven laden wagen
dorsen



Graanbossen opsteken aan het Gerritslanderdijkje (links)
Dorsen op het erf aan de Rozendijk, met op de achtergrond boerderij "Hoog Koog"

veeger











Het graan ging in
jute mud-zakken, en het stro werd direkt achter
de dorsmachine geperst en met ijzerdraden gebonden.






maaimachinegecombineerder



Gerard en Maarten even poseren met de paardenmachines 1953 Links met de vingerbalk, en rechts met de gecombineerder


ded3ded3ded3

In 1954 kocht Gerard zijn eerste trekker, een Mc Cormick Farmall DED3
Dat kleine ventje op de trekker is Maarten.
Daarnaast de paarden trommel schudder achter de trekker, en rechts de `Ruiterdrager` in de hef.



zelfbinderzelfbinder zelfbinder

Een loonwerker kwam bij ons met de zelfbinder."
"Mijn vader zat dan op de zelfbinder, en ik mocht dan een rondje op de trekker mee." Voor de zelfbinder staat een Case (dex of la)
 nattigheidzelfbinder


Later kocht mijn vader een Lanz zelfbinder op  een boelhuis."
Vroeger was het ook wel eens nat, met twee trekkers voor de zelfbinder!

Ben Halsema op de Mc Cormick, en Peter v/d Gracht staat er naast.





mc cormick b47 pers
Links de opvolger van de DED 3, een
Mc Cormick 324 met Mc Cormick B46 pers aan het hooi persen omstreeks 1960

Op de laatste foto koffietijd, met op de achtergrond onze volgend pers
een Mc Cormick B47 eind jaren 60.

"Voor die pers staat onze volgende trekker.
Een Mc Cormick 423
die ik nu nog steeds heb! "



Met dank aan Maarten Veeger van de Rozendijk
terug naar boven